Η ολική αρθροπλαστική γόνατος, δηλαδή η χειρουργική αντικατάσταση της άρθρωσης του γόνατος, αποτελεί σήμερα την πιο κοινή μορφή αρθροπλαστικής. Πρόκειται για μια ιδιαίτερα διαδεδομένη χειρουργική επέμβαση στη σύγχρονη ορθοπαιδική. Το 2010, πάνω από 721.000 τέτοιες επεμβάσεις πραγματοποιήθηκαν στις Ηνωμένες Πολιτείες. Μεταξύ του 1991 και του 2010, η συχνότητα εμφάνισης της αρθροπλαστικής γόνατος αυξήθηκε κατά 161%. Η εξέλιξη αυτή αποδίδεται εν μέρει στις σημαντικές βελτιώσεις των εμφυτευμάτων, στην αυξημένη εμπειρία των χειρουργών κατά τη διάρκεια της επέμβασης, καθώς και στη διεύρυνση του πληθυσμού των ασθενών που χρήζουν αντικατάστασης της άρθρωσης του γόνατος. Σήμερα στις Ηνωμένες Πολιτείες πραγματοποιούνται περίπου 800.000 επεμβάσεις ετησίως και αναμένεται το 2040 να φτάσουν τα 1.2 εκατομμύρια.

Η ολική αντικατάσταση του γόνατος, αναφέρεται και ως ολική αρθροπλαστική του γόνατος. Αναλυτικότερα,  είναι μια ιδιαίτερα επιτυχής χειρουργική επέμβαση η οποία περιλαμβάνει την αντικατάσταση όλων των διαμερισμάτων του γόνατος. Σε γενικές γραμμές, υπάρχουν δύο βασικά οφέλη που προκύπτουν από την αρθροπλαστική του γόνατος:

• η εξάλειψη του πόνου
• η βελτίωση του εύρους της κίνησης
  
  

Η ολική αρθροπλαστική γόνατος χαρακτηρίζεται από πολύ υψηλά ποσοστά επιτυχίας. Προσφέρει σημαντική βελτίωση στην ποιότητα ζωής και στη λειτουργικότητα της άρθρωσης του γόνατος. Όταν ένας χειρουργός κρίνει ότι ένας ασθενής πρέπει να υποβληθεί σε ολική αρθροπλαστική του γόνατος, λαμβάνει υπόψη την ηλικία, τον τρόπο ζωής, την έκταση της καταστροφής της άρθρωσης, καθώς και τη διάρκεια ζωής του εμφυτεύματος. Παράλληλα, η επιλογή της τεχνικής (κλασική ή ελάχιστα επεμβατική, fast track) και του τύπου εμφυτεύματος εξαρτάται από την εκπαίδευση του χειρουργού και την κλινική του εμπειρία.

Ολική Αρθροπλαστική Γόνατος: Ενδείξεις

Οι περισσότεροι ασθενείς που υποβάλλονται σε αντικατάσταση της άρθρωσης του γόνατος με ολική αρθροπλαστική είναι άνω των 60 ετών. Ωστόσο, υπάρχουν παράγοντες που μπορεί να καταστήσουν απαραίτητη την επέμβαση ολικής αρθροπλαστικής και σε νεότερους ανθρώπους. Σήμερα υπάρχει μια αύξηση των ασθενών στα ’50, στα ’40 ακόμη και στα ’30 οι οποίοι υποβάλλονται με μεγάλη επιτυχία σε αρθροπλαστική του γόνατος.

Ο κυριότερος παράγοντας που επιβάλλει τη χειρουργική αντικατάσταση της άρθρωσης του γόνατος είναι η προχωρημένη αρθρίτιδα. Παράλληλα, άλλες παθολογικές καταστάσεις, όπως :

• η οστεονέκρωση που οφείλεται σε μειωμένη παροχή αίματος στα οστά και οδηγεί σε νέκρωση και έντονο πόνο
• σοβαροί τραυματισμοί από ατυχήματα ή αθλητικές κακώσεις,

μπορούν να προκαλέσουν εκτεταμένη βλάβη της άρθρωσης του γόνατος και να δημιουργήσουν την ανάγκη για χειρουργική επέμβαση.

Γενικότερα, ο όρος αρθρίτιδα χρησιμοποιείται για να περιγράψει κάθε κατάσταση κατά την οποία παρατηρείται φθορά του αρθρικού χόνδρου. Η αρθρίτιδα αποτελεί μια μη αναστρέψιμη πάθηση καθώς ο φθαρμένος χονδρός υφίσταται μόνιμη βλάβη. Οι διάφορες συντηρητικές θεραπείες  (μη χειρουργικές) μπορούν μόνο να επιβραδύνουν την εξέλιξή της και όχι να την αναστείλουν.

Η αντιμετώπιση της αρθρίτιδας του γόνατος στοχεύει αρχικά στη μείωση του πόνου και στη βελτίωση της κινητικότητας της άρθρωσης.

Στα πρώτα στάδια εφαρμόζονται συντηρητικά μέτρα, όπως:

• φυσιοθεραπεία
• ανάπαυση
• έλεγχος του σωματικού βάρους
• αποφόρτιση της άρθρωσης
• φαρμακευτική αγωγή από το στόμα με Μη Στεροειδή ΑντίΦλεγμονώδη (ΜΣΑΦ)
• ενδοαρθρικές εγχύσεις (κορτιζόνη & τοπικό αναισθητικό, PRP, υαλουρονικό οξύ)

Όταν όμως ο πόνος επιμένει και αρχίζει να περιορίζει ουσιαστικά τις συνηθισμένες καθημερινές δραστηριότητες παρά τη λήψη των ΜΣΑΦ η χειρουργική θεραπεία αποτελεί τη μόνη λύση. Η χειρουργική επέμβαση περιλαμβάνει την εμφύτευση μιας τεχνητής άρθρωσης (πρόθεση) η οποία αντικαθιστά την φθαρμένη.

Συμπτωματολογία

 Ο χρόνιος πόνος στην άρθρωση του γόνατος αποτελεί συχνό λόγο αναζήτησης ιατρικής φροντίδας και σχετίζεται κυρίως με την οστεοαρθρίτιδα ή σπανιότερα, με τη ρευματοειδή αρθρίτιδα. Τα συμπτώματα εμφανίζονται και εξελίσσονται σταδιακά. Η οστεοαρθρίτιδα αποτελεί τη συχνότερη αιτία πόνου στο γόνατο που μπορεί να οδηγήσει στην ανάγκη για ολική αρθροπλαστική. Ο πόνος συνήθως δεν εμφανίζεται αιφνίδια, αλλά ακολουθεί μια προβλέψιμη πορεία επιδείνωσης, η οποία εξελίσσεται σε διακριτά στάδια.

Κατά το πρώτο στάδιο, οι ασθενείς μπορεί να αισθάνονται πόνο χαμηλής έντασης, ο οποίος αναπτύσσεται σταδιακά με την πάροδο των ετών. Όταν φορτίζεται το αρθριτικό γόνατο, ο πόνος γίνεται πιο έντονος και εμφανής. Σταδιακά, γίνεται όλο και πιο δύσκολο να σηκωθούν από μια καρέκλα ή από την τουαλέτα, καθώς και να ανεβοκατεβαίνουν σκάλες. Με την πάροδο του χρόνου, ο πόνος αρχίζει να διαταράσσει τον βραδινό ύπνο και ενδέχεται να απαιτείται η συστηματική λήψη παυσίπονων.

• Στο δεύτερο στάδιο, ο πόνος αρχίζει να περιορίζει τις καθημερινές τους δραστηριότητες. Οι ασθενείς περπατούν λιγότερο, δυσκολεύονται να εκτελέσουν τις οικιακές εργασίες και ενδέχεται να αισθάνονται ότι δεν μπορούν πλέον να μεταφέρουν ψώνια. Συχνά αναγκάζονται να αποφεύγουν τις σκάλες και αδυνατούν να συμμετέχουν σε ορισμένες ψυχαγωγικές ή κοινωνικές δραστηριότητες. Με άλλα λόγια, όταν εμφανίζεται δυσκολία στην εκτέλεση βασικών καθημερινών δραστηριοτήτων της ζωής, αυτό αποτελεί κύρια ένδειξη για την ανάγκη αντικατάστασης του γόνατος.
• Στο τρίτο στάδιο, οι ασθενείς αρχίζουν να λαμβάνουν συστηματικά και καθημερινά παυσίπονα προκειμένου να αντιμετωπίσουν τον πόνο στην άρθρωση του γόνατος, ο οποίος συχνά δεν υποχωρεί. Εφόσον καμία από τις συντηρητικές θεραπείες όπως η φαρμακευτική αγωγή, οι ενέσεις, οι κηδεμόνες και η φυσικοθεραπεία δεν οδηγεί σε ουσιαστική αποκατάσταση της λειτουργικότητας, τότε η αρθροπλαστική του γόνατος αποτελεί τη θεραπεία εκλογής.

Όταν ο πόνος επιμένει και περιορίζει τη λειτουργικότητα, η χειρουργική αντιμετώπιση αποτελεί την ενδεδειγμένη λύση. Η επέμβαση οδηγεί σε ουσιαστική ανακούφιση από τον πόνο και σε βελτίωση της κινητικότητας μετά την αποκατάσταση. Με τις σύγχρονες, ελάχιστα επεμβατικές τεχνικές ο χρόνος ανάρρωσης μειώνεται και η διάρκεια ζωής των εμφυτευμάτων παραμένει υψηλή.

Προεγχειρητικός σχεδιασμός και σωστή τοποθέτηση πρόθεσης

Πριν από την πραγματοποίηση της επέμβασης, ο χειρουργός προχωρά σε λεπτομερή προεγχειρητικό σχεδιασμό, βασισμένο στον ακτινολογικό έλεγχο. Στο πλαίσιο αυτό καθορίζονται με ακρίβεια ο κατάλληλος τύπος και το μέγεθος του εμφυτεύματος, καθώς και η ιδανική θέση τοποθέτησής του, ώστε να επιτευχθεί η βέλτιστη εξισορρόπηση των μαλακών μορίων. Παράλληλα, προγραμματίζονται πιθανές  διορθώσεις στα οστά του γόνατος, όπως η τοποθέτηση μοσχευμάτων ή ο επιπωματισμός οστικών κύστεων, εφόσον αυτό κριθεί απαραίτητο.

Η επιλογή της κατάλληλης πρόθεσης αποτελεί εξατομικευμένη απόφαση, η οποία βασίζεται στη συνολική αξιολόγηση του ασθενούς και των ανατομικών και λειτουργικών χαρακτηριστικών της άρθρωσης του γόνατος.

Η σωστή (ανατομική) τοποθέτηση της πρόθεσης είναι ζωτικής σημασίας διότι κάθε απόκλιση από την ιδανική θέση έχει αρνητικό αντίκτυπο στην φόρτιση του γόνατος και τελικά στην επιβίωση του εμφυτεύματος. Σκοπός του χειρουργείου είναι η ακριβής αναπαραγωγή του περιβάλλοντος της άρθρωσης όπως αυτό υπήρχε όταν ο ασθενής δεν είχε κανένα πρόβλημα. Η διαδικασία αυτή ονομάζεται «εξισορρόπηση των μαλακών μορίων του γόνατος».

 Στην αγορά υπάρχουν πληθώρα προθέσεων. Όλες αυτές οι προθέσεις δεν είναι ίδιες όπως ίδιοι δεν είναι και όλοι οι ασθενείς. Ο χειρουργός για να καταλήξει στη καλύτερη για τον ασθενή πρόθεση θα πρέπει να συνυπολογίσει πολλούς παράγοντες όπως:

•  Την παθολογία (π.χ. οστεοαρθρίτιδα, ρευματοειδή αρθρίτιδα)
•  Την ποιότητα του οστού (π.χ. οστεοπόρωση)
•  Την ανατομία του γόνατος (π.χ. δυσπλαστικό γόνατο, παλιό κάταγμα)
•  Την προσπέλαση (π.χ. κλασσική ή ελάχιστα επεμβατική)
• Την χρήση ρομποτικής υποβοήθησης (MAKO®, ROZA®) ή πλοήγησης (Navigation)
•  Την ηλικία (κάτω των 65-75 ετών)
•  Τις απαιτήσεις του ασθενούς (υψηλών ή χαμηλών δραστηριοτήτων)
•  Την πιθανότητα αναθεώρησης στο μέλλον (ασθενείς κάτω των 60 ετών)

Ο στόχος όλων των παραπάνω σταδίων είναι η επίτευξη της μέγιστης δυνατής ακρίβειας και εξατομίκευσης στη χειρουργική αποκατάσταση του γόνατος. Μέσα από τον σωστό προεγχειρητικό σχεδιασμό και την ακριβή τοποθέτηση της πρόθεσης διασφαλίζεται η βέλτιστη λειτουργία της άρθρωσης και η μακροχρόνια διατήρηση του εμφυτεύματος. Η χρήση της ρομποτικής υποβοήθησης έχει συμβάλει καθοριστικά σε αυτή την κατεύθυνση.

Χειρουργικά στάδια της ολικής αρθροπλαστικής γόνατος

Η ολική αρθροπλαστική του γόνατος είναι η επέμβαση με την οποία αντικαθίστανται οι φθαρμένες επιφάνειες του γόνατος που προκαλούν πόνο και δυσκολία στην κίνηση. Κατά τη διάρκεια του χειρουργείου, το κάτω άκρο του μηριαίου οστού διαμορφώνεται προσεκτικά ώστε να δεχθεί ένα ειδικά σχεδιασμένο μεταλλικό εμφύτευμα, ενώ αντίστοιχα το άνω άκρο της κνήμης προετοιμάζεται για την τοποθέτηση μιας μεταλλικής πλατφόρμας. Πάνω σε αυτή την πλατφόρμα τοποθετείται ένα ειδικό πλαστικό ένθεμα, το οποίο λειτουργεί ως επιφάνεια στήριξης και επιτρέπει την ομαλή κίνηση της άρθρωσης.

Τα εμφυτεύματα μπορούν να στερεωθούν στα οστά είτε με τη χρήση μιας ειδικής ρητίνης, που ονομάζεται οστικό τσιμέντο, είτε με την τεχνική της ενσφήνωσης, όπου το εμφύτευμα εφαρμόζεται σταθερά (σφηνώνεται) στο οστό και ενσωματώνεται με την πάροδο του χρόνου. Στην πλειονότητα των επεμβάσεων αρθροπλαστικής γόνατος χρησιμοποιείται το οστικό τσιμέντο, καθώς προσφέρει άμεση και σταθερή στήριξη.

Η εξωτερική επιφάνεια του μηριαίου εμφυτεύματος είναι ειδικά διαμορφωμένη ώστε να επιτρέπει στην επιγονατίδα να κινείται ομαλά πάνω και κάτω μέσα στην τροχιλία του γόνατος. Ανάλογα με την κατάστασή της, ο χειρουργός μπορεί είτε να διατηρήσει την επιγονατίδα είτε, εφόσον παρουσιάζει σημαντική φθορά, να προχωρήσει στην αντικατάστασή της.

Οι χιαστοί σύνδεσμοι παίζουν σημαντικό ρόλο στη σταθερότητα του γόνατος και στην αίσθηση της κίνησης (ιδιοδεκτικότητα). Κατά την ολική αρθροπλαστική του γόνατος, ο οπίσθιος χιαστός σύνδεσμος μπορεί να διατηρηθεί ή να αφαιρεθεί. Η απόφαση αυτή εξαρτάται από την κατάστασή του, τον τύπο του εμφυτεύματος που θα χρησιμοποιηθεί και τη χειρουργική τεχνική που επιλέγει να εφαρμόσει ο χειρουργός.

Πιθανές μετεγχειρητικές επιπλοκές

Όπως σε κάθε χειρουργική επέμβαση, έτσι και στην ολική αρθροπλαστική του γόνατος υπάρχει πιθανότητα εμφάνισης επιπλοκών. Οι περισσότερες από αυτές είναι σπάνιες και μπορούν να προληφθούν ή να αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά όταν αναγνωριστούν έγκαιρα. Για τον λόγο αυτό, η σωστή ενημέρωση του ασθενούς πριν από την επέμβαση αποτελεί βασικό μέρος της προεγχειρητικής προετοιμασίας.

Επιπλοκές που σχετίζονται με το εμφύτευμα:

• Κακή ευθυγράμμισή ή κακή επιλογή του μεγέθους του εμφυτεύματος: Η κακή ευθυγράμμιση δεν είναι μια συχνή επιπλοκή, αλλά μπορεί να συμβεί όταν τα κοψίματα δεν γίνουν σωστά (σε μια ακατάλληλη γωνία). Επιλογή ενός εσφαλμένου εμφυτεύματος μπορεί να κυμαίνεται από ένα εμφύτευμα που είναι πάρα πολύ μεγάλο, παχύ ή πολύ λεπτό. Αυτό μπορεί να προκαλέσει μετεγχειρητικό πόνο ή περιορισμό στο εύρος κίνησης.

• Χαλάρωση του εμφυτεύματος: Χαλάρωση του εμφυτεύματος από το οστό αποτελεί το σημαντικότερο πρόβλημα στην βιωσιμότητα της πρόθεσης. Η χαλάρωση μπορεί να είναι το αποτέλεσμα λοίμωξης, ελαττωματικής τεχνικής, κακής ποιότητας του οστού, ( οστεοπόρωση ή ρευματοειδή αρθρίτιδα), τραυματισμών και της παχυσαρκίας.

• Αλλεργικές ή άλλες αντιδράσεις: Σπάνια είναι δυνατόν να έχουν μια αλλεργική αντίδραση στο μέταλλο που χρησιμοποιείται σε μια αρθροπλαστική γόνατος. Οι ασθενείς που έχουν γνώση των αλλεργιών τους στα μεταλλικά αντικείμενα θα πρέπει να ενημερώνουν το χειρουργό. Αλλεργία στα πλαστικά εξαρτήματα δεν έχει ποτέ αναφερθεί.

Γενικές Επιπλοκές :

• Εν τω βάθει θρομβοφλεβίτιδα των κάτω άκρων: Αυτή είναι η πιο κοινή επιπλοκή της αρθροπλαστικής του γόνατος. Οι θρόμβοι μπορεί να αποσπαστούν και να ταξιδέψουν μέσω των φλεβών στην καρδιά και στους πνεύμονες (πνευμονική εμβολή). Ο ασθενής θα πρέπει να καλύπτεται με φάρμακα τα οποία προκαλούν αραίωση του αίματος. Οι αντιθρομβωτικές κάλτσες χρησιμοποιούνται για την πρόληψη της θρόμβωσης. Ο σημαντικότερος όμως παράγοντας είναι η άμεση κινητοποίηση.

• Συμφύσεις, περιορισμένη κάμψη: Οι συμφύσεις (ή ουλώδης ιστός) που μπορεί να σχηματιστούν μετά από κάθε τομή είναι δυνατόν να περιορίσουν την κάμψη και την έκταση που έχει επιτευχθεί με τη χειρουργική επέμβαση. Αυτή η κατάσταση θα απαιτήσει κινητοποίηση υπό αναισθησία (MUA) μερικές εβδομάδες ή μήνες μετά τη χειρουργική επέμβαση για να σπάσουν οι συμφύσεις.

• Λοίμωξη:Η λοίμωξη είναι σπάνια μετά από μια αρθροπλαστική του γόνατος. Αύτη μπορεί να είναι μια οξεία λοίμωξη, μια χρόνια η καθυστερημένη λοίμωξη ή ακόμη και μια επιφανειακή λοίμωξη. Η χειρουργική επέμβαση αντικατάστασης του γόνατος διεξάγεται σε ένα αποστειρωμένο χειρουργείο με αποστειρωμένα εργαλεία. Αντιβιοτικά δίνονται στον ασθενή πριν, κατά τη διάρκεια και μετά τη επέμβαση για να μειωθεί ο κίνδυνος της λοίμωξης. Ακόμη και με αυτές τις προφυλάξεις, η λοίμωξη μπορεί να εμφανιστεί. Ο κίνδυνος για λοίμωξη είναι αυξημένος σε ασθενείς με ρευματοειδή αρθρίτιδα, διαβήτη, σε ασθενείς που έχουν λάβει κορτιζόνη για παρατεταμένες περιόδους. Είτε σε περιπτώσεις  ασθενών των οποίων η άρθρωση είχε προηγουμένως μολυνθεί και σε ασθενείς οι οποίοι είχαν λοίμωξη σε ένα άλλο μέρος του σώματος τους κατά τη διάρκεια χειρουργικής επέμβασης.

Νευρολογικές επιπλοκές:

• Νευρική βλάβη: Σε σπάνιες περιπτώσεις βλάβη των νεύρων μπορεί να προκύψει μετά από μια ολική αρθροπλαστική γόνατος. Οι πιθανότητες είναι εξαιρετικά χαμηλές, αλλά όταν αυτό συμβεί το προσβεβλημένο νεύρο ανακάμπτει συνήθως μετά από 6 έως 12 μήνες. Δεν είναι ασυνήθιστο για το δέρμα στο μπροστινό μέρος του γονάτου και στην εξωτερικής πλευράς της τομής να υπάρχει υπαισθησία επειδή ένας κλάδος ενός μικρού νεύρο κόβεται κατά τη διάρκεια της χειρουργικής επέμβασης. Η αίσθηση συνήθως επανέρχεται στο φυσιολογικό μέσα σε λίγους μήνες. Υπάρχουν πολλές άλλες πιθανές επιπλοκές μετά από μια χειρουργική επέμβαση αντικατάστασης του γόνατος. Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι η μεγάλη πλειοψηφία των αρθροπλαστικών του γόνατος είναι επιτυχείς και χωρίς σημαντικές επιπλοκές.

Παρά τους πιθανούς κινδύνους, η μεγάλη πλειονότητα των αρθροπλαστικών του γόνατος ολοκληρώνεται με επιτυχία και χωρίς σημαντικές επιπλοκές.

Βραχυπρόθεσμη μετεγχειρητική αποκατάσταση

Η βραχυπρόθεσμη αποκατάσταση αφορά τα πρώτα στάδια μετά την αρθροπλαστική του γόνατος και χαρακτηρίζεται από τη σταδιακή επάνοδο του ασθενούς στην αυτοεξυπηρέτηση και τη βάδιση.

Ήδη από την 1η ή 2η μετεγχειρητική ημέρα, οι περισσότεροι ασθενείς μπορούν να κινητοποιηθούν άμεσα, με πλήρη φόρτιση του χειρουργημένου σκέλους και χρήση βακτηριών αγκώνα.

Συνήθως, η επιστροφή στο σπίτι πραγματοποιείται την 5η ή 6η ημέρα μετά τη χειρουργική επέμβαση. Σε περιπτώσεις όπου εφαρμόζεται τεχνική ελάχιστης επεμβατικότητας (Quad Spearing) και πρωτόκολλα ταχείας ανάρρωσης (Fast Track), η κινητοποίηση είναι άμεση (3-4 ώρες μετά το χειρουργείο) ενώ η νοσηλεία διαρκεί μόνο 24 με 48.

Κατά τη διάρκεια της βραχυπρόθεσμης αποκατάστασης, ο ασθενής λαμβάνει παυσίπονη αγωγή για τον έλεγχο του πόνου, αντιθρομβωτική αγωγή για τη μείωση του κινδύνου θρόμβωσης, καθώς και αντιθρομβωτικές κάλτσες. Η περίοδος αυτή ολοκληρώνεται όταν ο ασθενής δεν χρειάζεται πλέον βοηθήματα βάδισης, μπορεί να κινείται άνετα μέσα στο σπίτι και είναι σε θέση να περπατά τουλάχιστον δύο τετράγωνα χωρίς πόνο ή ανάγκη για ανάπαυση.

Ο μέσος χρόνος βραχυπρόθεσμης αποκατάστασης μετά από ολική αρθροπλαστική γόνατος είναι περίπου 12 εβδομάδες. Με τη χρήση τεχνικών ελάχιστης επεμβατικότητας και πρωτοκόλλων ταχείας ανάρρωσης το χρονικό αυτό διάστημα μπορεί να μειωθεί σημαντικά, φτάνοντας τις 4 έως 6 εβδομάδες.

Ο ρόλος της φυσιοθεραπείας στην επιτυχία της αρθροπλαστικής

Παρότι η συγκεκριμένη χειρουργική επέμβαση χαρακτηρίζεται από ιδιαίτερα υψηλά ποσοστά επιτυχίας, το τελικό αποτέλεσμα εξαρτάται από την περίοδο αποκατάστασης που ακολουθεί. Η σημασία της μετεγχειρητικής αποκατάστασης δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να υποτιμάται. Η διαδικασία της αποκατάστασης ξεκινά σχεδόν άμεσα μετά την αρθροπλαστική του γόνατος, με στόχο τη κινητικότητας της άρθρωσης και της ασφαλούς βάδισης του ασθενούς.

Μετά τη χειρουργική επέμβαση κάποιες φορές ο οργανισμός σχηματίζει ουλώδη ιστό, ο οποίος μπορεί να περιορίσει την κάμψη και την έκταση του γόνατος. Ακόμη και μια τεχνικά άρτια αρθροπλαστική μπορεί να μην αποδώσει τα αναμενόμενα αποτελέσματα, εάν δεν ακολουθηθεί σωστά η προβλεπόμενη κινησιοθεραπεία, σύμφωνα με τις οδηγίες του θεράποντος ιατρού και του φυσιοθεραπευτή.

Η φυσιοθεραπεία και οι ασκήσεις ρουτίνας στο σπίτι μπορεί να είναι πολύ χρήσιμες για την πλήρη αποκατάσταση της αντικατάστασης του γόνατος. Η μυϊκή ενδυνάμωση και η αύξηση του εύρους κίνησης είναι απαραίτητες για τη διατήρηση της κινητικότητας του γόνατος

Πολλοί γιατροί τονίζουν τη σημασία της φυσιοθεραπείας κατά τις πρώτες έξι εβδομάδες μετά την επέμβαση. Η περίοδος αυτή είναι καθοριστική για τη μακροπρόθεσμη αποκατάσταση. Αναλυτικότερα, η φυσιοθεραπεία συμβάλλει στη βελτίωση του εύρους κίνησης του γόνατος. Ενώ παράλληλα, βοηθά τον ασθενή να επανέλθει σταδιακά στις φυσιολογικές κινήσεις που απαιτούνται στις καθημερινές δραστηριότητες. 

Σε γενικές γραμμές, το γόνατο χρειάζεται περισσότερο χρόνο από ότι το ισχίο για να ανακτήσει πλήρως μετά από μια αρθροπλαστική. Θα πρέπει ακόμη να σημειωθεί, ότι ο χρόνος αποκατάστασης για μια ολική αρθροπλαστική του γόνατος μπορεί να διαφέρει πολύ από ασθενή σε ασθενή. Μπορεί να χρειαστούν οκτώ έως δώδεκα μήνες για ένα ασθενή για να επανακτήσει φυσιολογικό εύρος της κίνησης της άρθρωσης.

Αντιμετώπιση Μετεγχειρητικού Πόνου

Ο πόνος είναι μια σημαντική ανησυχία για τους ασθενείς που πρόκειται να υποβληθούν σε χειρουργική επέμβαση ολικής αντικατάστασης του γόνατος. Οι ασθενείς μπορούν να διαχειριστούν τον πόνο με: 

Ανάπαυση

Η ολική αρθροπλαστική είναι μια ιδιαίτερα βαρεία χειρουργική επέμβαση. Για τον λόγο αυτό, ο ασθενής δεν μπορεί να αναμένει άμεση επιστροφή στις καθημερινές του δραστηριότητες μέσα στις πρώτες τέσσερις ή πέντε ημέρες. Ο πόνος, το οίδημα και η υπερβολική δραστηριότητα συνδέονται άμεσα μεταξύ τους. Το βασικό αντίδοτο σε αυτή τη φάση είναι η ανάπαυση.

Η παρατεταμένη ορθοστασία μπορεί να προκαλέσει αυξημένο πόνο και πρήξιμο. Το γόνατο αποτελεί τη μεγαλύτερη και πιο σύνθετη άρθρωση του ανθρώπινου σώματος. Όταν καταπονείται υπερβολικά, αντιδρά με δυσφορία και πόνο. Μετά την πρώτη εβδομάδα από το χειρουργείο, ο ασθενής μπορεί να είναι δραστήριος για σύντομα χρονικά διαστήματα και να ξεκουράζεται για μεγαλύτερα. Συνήθως, δεν είναι εφικτή η εκτέλεση οικιακών εργασιών για τουλάχιστον 2 έως 3 εβδομάδες, ανάλογα με τον ρυθμό ανάρρωσης.

Παγοθεραπεία

Η παγοθεραπεία αποτελεί βασικό μέσο για την ανακούφιση από τον πόνο μετά από αρθροπλαστική γόνατος. Σε συνδυασμό με τη φαρμακευτική αγωγή, συμβάλλει σημαντικά στη μείωση του πόνου και του οιδήματος. Συνιστάται η εφαρμογή πάγου 6 έως 8 φορές ημερησίως κατά τις πρώτες 15 ημέρες μετά το χειρουργείο. Είναι απαραίτητο να προστατεύεται πάντα το δέρμα, ώστε να αποφεύγονται εγκαύματα από το ψύχος. Η ανύψωση του σκέλους κατά τη διάρκεια της παγοθεραπείας ενισχύει το θεραπευτικό της αποτέλεσμα.

Φαρμακευτική αγωγή

Μετά από χειρουργική επέμβαση στο γόνατο, ο χειρουργός συνήθως συνταγογραφεί ήπια οπιοειδή ή άλλα παυσίπονα για τον έλεγχο του πόνου. Υπάρχουν πιθανότητες η φαρμακευτική αγωγή να εμφανίσει παρενέργειες, είναι σημαντικό να μένει ενήμερος ο γιατρός. Η σωστή αντιμετώπιση του πόνου είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς ο έντονος πόνος μπορεί να οδηγήσει σε αυξημένο οίδημα και να δυσκολέψει τη φυσιοθεραπεία.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, η ανάγκη για παυσίπονα μπορεί να παραμείνει για μερικές εβδομάδες μετά την επέμβαση, ακόμη και όταν ο ασθενής έχει επιστρέψει στις καθημερινές του δραστηριότητες. Το φαινόμενο αυτό είναι συχνότερο κατά τη διάρκεια της νύχτας, όταν ο πόνος τείνει να γίνεται πιο έντονος.

Εναλλακτική μέθοδος αντιμετώπισης του πόνου

Ανύψωση σκέλους

Με τον όρο «ανύψωση» εννοούμε ότι το χειρουργημένο σκέλος τοποθετείται σε θέση υψηλότερη από το επίπεδο των γοφών. Η ανύψωση συμβάλλει στη μείωση του πόνου και του οιδήματος στο γόνατο. Πρέπει να γνωρίζουμε ότι σε ορισμένες περιπτώσεις ο πόνος μπορεί να επιμένει για εβδομάδες μετά την επέμβαση, κάτι που θεωρείται φυσιολογικό.

Όταν ο οξύς πόνος υποχωρήσει, ενδέχεται να εμφανιστεί ένας βαθύτερος, πιο αμβλύς πόνος, ο οποίος επίσης χρειάζεται κατάλληλη αντιμετώπιση. Επιπλέον, η φυσιοθεραπεία μπορεί προσωρινά να προκαλέσει ενόχληση στις αρθρώσεις. Για τον λόγο αυτό, συστήνεται η λήψη παυσίπονου περίπου μία ώρα πριν από την έναρξη της φυσιοθεραπευτικής συνεδρίας, ώστε να διευκολυνθεί η εκτέλεση των ασκήσεων. 

Μακροπρόθεσμη μετεγχειρητική αποκατάσταση

Η μακροπρόθεσμη αποκατάσταση αφορά το τελικό στάδιο της ανάρρωσης μετά από αρθροπλαστική γόνατος. Περιλαμβάνει την πλήρη επούλωση των χειρουργικών τραυμάτων και των εσωτερικών ιστών της άρθρωσης. Η αποκατάσταση θεωρείται ολοκληρωμένη όταν ο ασθενής μπορεί να επιστρέψει στην εργασία του και στις καθημερινές του δραστηριότητες χωρίς σημαντικούς περιορισμούς.

Ένας επιπλέον δείκτης επιτυχίας είναι το αίσθημα φυσιολογικής λειτουργίας του γόνατος. Σε αυτό το στάδιο, η κίνηση πραγματοποιείται με μεγαλύτερη άνεση και σταθερότητα. Παράλληλα, συνεχίζεται η μυϊκή ενδυνάμωση και η βελτίωση της αντοχής της άρθρωσης.

Η μέση διάρκεια της μακροπρόθεσμης αποκατάστασης κυμαίνεται συνήθως μεταξύ 3 και 6 μηνών. Ωστόσο, ο χρόνος αυτός μπορεί να διαφέρει από ασθενή σε ασθενή. Οι τεχνικές ελάχιστης επεμβατικότητας (MIKS) συμβάλλουν στη μείωση του συνολικού χρόνου αποκατάστασης και επιτρέπουν ταχύτερη επάνοδο στη λειτουργικότητα

Ολική Αρθροπλαστική Γόνατος: Μακροχρόνια αποτελέσματα

Η ολική αρθροπλαστική του γόνατος αποτελεί μια χειρουργική επέμβαση με ιδιαίτερα υψηλά ποσοστά επιτυχίας και σημαντική βελτίωση της ποιότητας ζωής των ασθενών. Η πλειονότητα των ασθενών, περίπου 9 στους 10, αναφέρει άμεση και ουσιαστική ανακούφιση από τον πόνο, ενώ το 95% δηλώνει συνολικά ικανοποιημένο από το αποτέλεσμα του χειρουργείου.

Σε βάθος χρόνου, τα αποτελέσματα παραμένουν ιδιαίτερα θετικά. Περίπου το 90% των αρθροπλαστικών γόνατος παρουσιάζουν καλή λειτουργία για τουλάχιστον 10 χρόνια, ενώ το 80% διατηρείται σε πολύ καλή κατάσταση ακόμη και μετά από περισσότερα από 20 χρόνια. Η διάρκεια και η ποιότητα του αποτελέσματος εξαρτώνται από παράγοντες όπως η γενική υγεία του ασθενούς και το επίπεδο της σωματικής του δραστηριότητας.

Παρότι τα ποσοστά επιτυχίας είναι υψηλά, είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι τα τελικά αποτελέσματα μπορεί να διαφέρουν από ασθενή σε ασθενή. Αυτό το γεγονός καθιστά απαραίτητη την εξατομικευμένη παρακολούθηση και τη σωστή μετεγχειρητική φροντίδα.

Ο Κώστας Ζάχος MD είναι Ορθοπαιδικός Χειρουργός με εκτενή εμπειρία στη Ολική Αρθροπλαστική Γόνατος και στη σύγχρονη χειρουργική αποκατάσταση παθήσεων της άρθρωσης. Εφαρμόζει προηγμένες, ελάχιστα επεμβατικές τεχνικές και πρωτόκολλα ταχείας ανάρρωσης (Fast Track – ERAS).

Εάν ο χρόνιος πόνος ή η δυσκαμψία στο γόνατο επηρεάζουν την ποιότητα ζωής σας και εξετάζετε η λύση της Ρομποτικής Αρθροπλαστικής Γόνατος, επικοινωνήστε μαζί μας για εξατομικευμένη αξιολόγηση και υπεύθυνη καθοδήγηση.