Οι συντηρητικές θεραπείες γόνατος αποτελούν συνήθως το πρώτο βήμα για την αντιμετώπιση του πόνου, της δυσκαμψίας και της μειωμένης κινητικότητας της άρθρωσης.
Ο στόχος των θεραπειών είναι να βοηθήσουν τον ασθενή να κινείται πιο άνετα, χωρίς να χρειαστεί άμεσα χειρουργική επέμβαση.
Επιπλέον, ανάλογα με την αιτία και τη σοβαρότητα του προβλήματος, ο ιατρός μπορεί να προτείνει φυσικοθεραπεία, έλεγχο του σωματικού βάρους, φαρμακευτική αγωγή ή ενδοαρθρικές εγχύσεις. Ωστόσο, όταν τα συμπτώματα επιμένουν και οι συντηρητικές επιλογές δεν προσφέρουν την αναμενόμενη ανακούφιση, τότε μπορεί να εξεταστεί η χειρουργική αντιμετώπιση.
Ασκήσεις και Φυσιοθεραπεία
Η άσκηση και η φυσιοθεραπεία αποτελούν σημαντικό μέρος της συντηρητικής αντιμετώπισης των παθήσεων του γόνατος, καθώς βοηθούν στη μείωση του πόνου και στη βελτίωση της κίνησης της άρθρωσης.
Αναλυτικότερα, ανάλογα με την πάθηση και τις ανάγκες του ασθενούς, ένα κατάλληλα σχεδιασμένο πρόγραμμα μπορεί να ενισχύσει τους μυς που υποστηρίζουν το γόνατο και να διευκολύνει τις καθημερινές δραστηριότητες.
Η προσέγγιση αυτή μπορεί να αποτελεί μέρος της αρχικής αντιμετώπισης σε περιπτώσεις όπως η αρθρίτιδα γόνατος, η οστεοαρθρίτιδα γόνατος, αλλά και ορισμένες κακώσεις των μηνίσκων ή κακώσεις των συνδέσμων του γόνατος. Παράλληλα, η σωστή καθοδήγηση βοηθά τον ασθενή να ασκείται με ασφάλεια, χωρίς να επιβαρύνει άσκοπα την άρθρωση.
Κηδεμόνες – Νάρθηκες Γόνατος
Οι κηδεμόνες και οι νάρθηκες μπορούν να συμπληρώσουν τις συντηρητικές θεραπείες γόνατος, όταν ο ασθενής χρειάζεται μεγαλύτερη υποστήριξη και σταθερότητα κατά την κίνηση.
Ο ορθοπαιδικός χειρουργός, επιλέγει τον κατάλληλο τύπο ανάλογα με την πάθηση, τη σταθερότητα της άρθρωσης και τις καθημερινές ανάγκες του ασθενούς. Σε ορισμένες περιπτώσεις, ο κηδεμόνας βοηθά στην καλύτερη κατανομή των φορτίων και περιορίζει την πίεση σε συγκεκριμένα σημεία του γόνατος. Παράλληλα, μπορεί να προσφέρει υποστήριξη σε ασθενείς με κακώσεις των συνδέσμων του γόνατος. Ωστόσο, είναι σημαντικό να αναφερθεί ότι ο νάρθηκας δεν αντικαθιστά τη φυσιοθεραπεία και τη θεραπευτική άσκηση. Αντίθετα, εντάσσεται σε ένα συνολικό πρόγραμμα αποκατάστασης, με στόχο πιο άνετη και ασφαλή καθημερινή κίνηση.
Απώλεια σωματικού βάρους
Η διαχείριση του σωματικού βάρους αποτελεί σημαντικό μέρος στις συντηρητικές θεραπείες γόνατος. Κατά το περπάτημα, το ανέβασμα σκάλας και άλλες καθημερινές κινήσεις, η άρθρωση δέχεται αυξημένα φορτία. Επομένως, ακόμη και μια σταδιακή απώλεια βάρους μπορεί να μειώσει την πίεση στην άρθρωση και να κάνει την κίνηση πιο άνετη. Η προσέγγιση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία σε ασθενείς με οστεοαρθρίτιδα γόνατος, καθώς λειτουργεί συμπληρωματικά με την άσκηση και τη φυσιοθεραπεία. Παράλληλα, η διατήρηση ενός κατάλληλου βάρους μπορεί να βοηθήσει στη μείωση των συμπτωμάτων και στη διατήρηση της λειτουργικότητας του γόνατος.
Επίσης, στόχος δεν είναι μια αυστηρή δίαιτα, αλλά σταθερές αλλαγές στη διατροφή και στη δραστηριότητα που μπορούν να διατηρηθούν μακροπρόθεσμα. Έτσι, ο ασθενής μπορεί όπου αυτό είναι εφικτό, να καθυστερήσει την ανάγκη για πιο επεμβατικές λύσεις, όπως η ολική αρθροπλαστική γόνατος.
Φάρμακα από το στόμα
Σε περιπτώσεις ασθενών που παρουσιάζεται πόνος ή φλεγμονή στην άρθρωση, ο ορθοπαιδικός μπορεί να προτείνει μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα. Συνήθως αυτό συμβαίνει σε περιπτώσεις όπως η οστεοαρθρίτιδα γόνατος, ανάλογα πάντα με τα συμπτώματα και το ιατρικό ιστορικό.
Παράλληλα, στην ίδια κατηγορία ανήκουν και οι εκλεκτικοί αναστολείς COX-2, οι οποίοι περιορίζουν τη δράση ενός ενζύμου που συμμετέχει στη φλεγμονώδη διαδικασία. Έτσι, μπορούν να συμβάλουν στη μείωση του πόνου και να διευκολύνουν την καθημερινή κίνηση. Ωστόσο, τα φάρμακα αυτά αντιμετωπίζουν κυρίως τα συμπτώματα και δεν αποκαθιστούν τη φθορά του αρθρικού χόνδρου. Επιπλέον, η παρατεταμένη ή ακατάλληλη χρήση μπορεί να προκαλέσει ανεπιθύμητες ενέργειες. Για τον λόγο αυτό, ο χειρουργός ορθοπαιδικός αξιολογεί την ηλικία, το ιστορικό και τη συνολική φαρμακευτική αγωγή πριν προτείνει την κατάλληλη θεραπεία.
Γλυκοζαμίνη και Χονδροϊτίνη
Η γλυκοζαμίνη και η θειική χονδροϊτίνη αποτελούν ουσίες που υπάρχουν φυσιολογικά στον οργανισμό και διατίθενται επίσης ως συμπληρώματα διατροφής.
Οι ουσίες αυτές έχουν μελετηθεί εκτενώς για πιθανή χρήση στην οστεοαρθρίτιδα, καθώς σχετίζονται με συστατικά του αρθρικού χόνδρου. Επίσης, στο παρελθόν είχε προταθεί ότι μπορεί να συμβάλλουν στην υποστήριξη του χόνδρου και στη μείωση του πόνου. Ωστόσο, μέχρι σήμερα τα επιστημονικά δεδομένα δεν έχουν αποδείξει με συνέπεια ότι μπορούν να αναγεννήσουν τον αρθρικό χόνδρο ή να επιβραδύνουν ουσιαστικά την εξέλιξη της οστεοαρθρίτιδας. Παράλληλα, τα αποτελέσματα ως προς την ανακούφιση του πόνου διαφέρουν μεταξύ των διαθέσιμων μελετών και των ασθενών. Έτσι λοιπόν, η λήψη τους δεν πρέπει να θεωρείται υποκατάστατο τεκμηριωμένων θεραπευτικών επιλογών.
Ενδοαρθρικές Εγχύσεις
Εγχύσεις Υαλουρονικού Οξέος
Οι εγχύσεις υαλουρονικού οξέος περιλαμβάνουν τη χορήγηση υαλουρονικού απευθείας μέσα στην άρθρωση του γόνατος, με στόχο κυρίως τη μείωση του πόνου και τη βελτίωση της κινητικότητας.
Η ουσία αυτή υπάρχει φυσιολογικά στο αρθρικό υγρό και συμβάλλει στη λίπανση και την ομαλή λειτουργία της άρθρωσης. Στο πλαίσιο των συντηρητικών θεραπειών γόνατος, ο ορθοπαιδικός μπορεί να συστήσει τις εγχύσεις σε επιλεγμένους ασθενείς, κυρίως σε περιπτώσεις οστεοαρθρίτιδας γόνατος. Η ανακούφιση και η διάρκειά της θεραπείας με υαλουρονικό οξύ δεν είναι ίδια για όλους, καθώς κάθε ασθενής ανταποκρίνεται διαφορετικά. Παράλληλα, οι εγχύσεις δεν αναγεννούν τον αρθρικό χόνδρο ούτε σταματούν την εξέλιξη της πάθησης.
Τέλος, είναι ιδιαίτερα σημαντικό ο ορθοπαιδικός να εξετάζει πρώτα τα συμπτώματα, τη βαρύτητα της πάθησης και τις προηγούμενες θεραπείες και στη συνέχεια να προτείνει την κατάλληλη θεραπευτική αντιμετώπιση.
Εγχύσεις PRP
Οι εγχύσεις PRP (Platelet-Rich Plasma) αποτελούν μία από τις σύγχρονες επιλογές που μπορούν να χρησιμοποιηθούν στο πλαίσιο των συντηρητικών θεραπειών γόνατος. Η μέθοδος βασίζεται στη λήψη μικρής ποσότητας αίματος από τον ίδιο τον ασθενή, η οποία υποβάλλεται σε ειδική επεξεργασία, ώστε να απομονωθεί πλάσμα με αυξημένη συγκέντρωση αιμοπεταλίων. Στη συνέχεια, το PRP εγχέεται στην περιοχή που χρειάζεται θεραπεία.
Τα αιμοπετάλια περιέχουν αυξητικούς παράγοντες που συμμετέχουν στις φυσιολογικές διαδικασίες επούλωσης και αποκατάστασης των ιστών. Σε επιλεγμένους ασθενείς με οστεοαρθρίτιδα γόνατος, οι εγχύσεις PRP ενδέχεται να συμβάλουν στη μείωση του πόνου και στη βελτίωση της λειτουργικότητας της άρθρωσης.
Επιπλέον, δεν έχει αποδειχθεί ότι η θεραπεία αναγεννά τον αρθρικό χόνδρο. Για τον λόγο αυτό, ο ορθοπαιδικός χειρουργός αξιολογεί τη βαρύτητα της πάθησης, τα συμπτώματα και το ιατρικό ιστορικό, προκειμένου να διαπιστώσει εάν η συγκεκριμένη θεραπεία αποτελεί κατάλληλη επιλογή.
Εγχύσεις Κορτικοστεροειδών
Οι εγχύσεις κορτικοστεροειδών γίνονται απευθείας μέσα στην άρθρωση του γόνατος και στοχεύουν κυρίως στη γρήγορη μείωση της φλεγμονής και του πόνου.
Χάρη στην ισχυρή αντιφλεγμονώδη δράση τους, μπορούν να προσφέρουν προσωρινή ανακούφιση σε επιλεγμένους ασθενείς και να ενταχθούν στις συντηρητικές θεραπείες γόνατος. Ωστόσο, δεν αποκαθιστούν τη βλάβη του αρθρικού χόνδρου και δεν αποτελούν λύση για συχνή ή ανεξέλεγκτη χρήση.
Επιπλέον, ο ορθοπαιδικός αξιολογεί τη βαρύτητα των συμπτωμάτων, το ιατρικό ιστορικό και τις προηγούμενες θεραπείες πριν προτείνει την έγχυση. Παράλληλα, ενημερώνει τον ασθενή για πιθανές ανεπιθύμητες ενέργειες, όπως προσωρινή αύξηση του σακχάρου σε άτομα με διαβήτη.
Η ιατρική παρακολούθηση παραμένει βασική προϋπόθεση για την ασφαλή εφαρμογή της θεραπείας.
Θεραπεία με Κρουστικά Κύματα – ESWT
Η θεραπεία με κρουστικά κύματα – ESWT χρησιμοποιεί ακουστικά κύματα υψηλής ενέργειας, τα οποία κατευθύνονται στοχευμένα στην περιοχή όπου εντοπίζεται το πρόβλημα.
Η μέθοδος αυτή διαφέρει από τον θεραπευτικό υπέρηχο και μπορεί να εφαρμοστεί σε επιλεγμένες τενοντοπάθειες ή παθήσεις των μαλακών μορίων γύρω από το γόνατο. Αναλυτικότερα, τα κρουστικά κύματα προκαλούν ελεγχόμενη μηχανική διέγερση των ιστών και μπορούν να ενισχύσουν φυσικούς μηχανισμούς που σχετίζονται με την επούλωση και τη μείωση του πόνου. Έτσι, η ESWT μπορεί να ενταχθεί στις συντηρητικές θεραπείες γόνατος, όταν ο ορθοπαιδικός διαπιστώσει ότι υπάρχει η κατάλληλη ένδειξη.
Συμπέρασμα
Μια σωστά οργανωμένη συντηρητική αντιμετώπιση μπορεί να συμβάλει σημαντικά στη μείωση του πόνου και στη βελτίωση της κινητικότητας του γόνατος. Παράλληλα, μπορεί να βοηθήσει τον ασθενή να διατηρήσει για μεγαλύτερο διάστημα τη λειτουργικότητα της άρθρωσης και σε ορισμένες περιπτώσεις, να καθυστερήσει την ανάγκη για χειρουργική θεραπεία. Ωστόσο, κάθε πάθηση και κάθε ασθενής έχουν διαφορετικές ανάγκες. Για αυτό, το θεραπευτικό πρόγραμμα χρειάζεται να προσαρμόζεται στη διάγνωση, στη σοβαρότητα των συμπτωμάτων και στον βαθμό που αυτά επηρεάζουν την καθημερινότητα.
Αν ο πόνος ή η δυσκαμψία στο γόνατο επηρεάζουν την καθημερινότητά σας, η σωστή διάγνωση είναι το πρώτο βήμα για την κατάλληλη θεραπεία.
Ο Κώστας Ζάχος MD, Ορθοπαιδικός Χειρουργός και Ειδικός Χειρουργός Γόνατος, αξιολογεί εξατομικευμένα κάθε περίπτωση.
Επικοινωνήστε με τον ιατρό για να διερευνήσετε ποιες συντηρητικές θεραπευτικές γόνατος ταιριάζουν στις δικές σας ανάγκες.